Przejdź do treści
PL - Język: Polski

Lekcja 2 z 3 · 15 min

Wzory i reguły różniczkowania

Pochodne funkcji elementarnych oraz reguły dla sumy, iloczynu i ilorazu - z trzema przykładami.

Pochodne funkcji elementarnych

Te wzory wynikają z definicji z poprzedniej lekcji. Warto je znać na pamięć.

Funkcja f(x)f(x) Pochodna f′(x)f'(x) Uwagi
cc (stała) 00
xnx^n nxn−1n x^{n-1}
x\sqrt{x} 12x\dfrac{1}{2\sqrt{x}} dla x>0x > 0
sin⁡x\sin x cos⁡x\cos x
cos⁡x\cos x −sin⁡x-\sin x
exe^x exe^x
ln⁡x\ln x 1x\dfrac{1}{x} dla x>0x > 0

Reguły różniczkowania

Dla funkcji ff i gg, które mają pochodne, oraz stałej cc:

(c⋅f)′=c⋅f′(f±g)′=f′±g′(c \cdot f)' = c \cdot f' \qquad (f \pm g)' = f' \pm g'
(f⋅g)′=f′g+fg′(fg)′=f′g−fg′g2,g≠0(f \cdot g)' = f' g + f g' \qquad \left(\frac{f}{g}\right)' = \frac{f' g - f g'}{g^2}, \quad g \neq 0

Częsty błąd: pochodna iloczynu nie jest iloczynem pochodnych.

Przykład 1: wielomian

f(x)=4x3−5x+2⇒f′(x)=12x2−5f(x) = 4x^3 - 5x + 2 \quad \Rightarrow \quad f'(x) = 12x^2 - 5

Każdy składnik liczymy osobno: (4x3)′=12x2(4x^3)' = 12x^2, (−5x)′=−5(-5x)' = -5, a pochodna stałej 22 to 00.

Przykład 2: iloczyn

f(x)=x2sin⁡x⇒f′(x)=2xsin⁡x+x2cos⁡xf(x) = x^2 \sin x \quad \Rightarrow \quad f'(x) = 2x \sin x + x^2 \cos x

Przykład 3: iloraz

f(x)=xx+1⇒f′(x)=1⋅(x+1)−x⋅1(x+1)2=1(x+1)2f(x) = \frac{x}{x + 1} \quad \Rightarrow \quad f'(x) = \frac{1 \cdot (x + 1) - x \cdot 1}{(x + 1)^2} = \frac{1}{(x + 1)^2}

dla x≠−1x \neq -1.

Źródła

Fakty na tej stronie sprawdziliśmy w tych źródłach. Wszystkie można swobodnie wykorzystywać - mają otwartą licencję albo nie podlegają prawu autorskiemu.

  1. CKE - Wybrane wzory matematyczne na egzamin maturalny z matematyki (rozdział 16: pochodna sumy, różnicy, iloczynu i ilorazu, pochodne wybranych funkcji, PDF) · dokument urzędowy
  2. Open AGH e-podręczniki - Pochodna funkcji jednej zmiennej rzeczywistej, moduł „Obliczanie pochodnej funkcji. Podstawowe wzory i twierdzenia” (pochodne funkcji elementarnych, pochodna sumy, iloczynu i ilorazu) · CC BY-SA 4.0
  3. Dziennik Ustaw 2024 poz. 1019 - podstawa programowa matematyki dla liceum (pochodna funkcji potęgowej, twierdzenia o pochodnej sumy, różnicy, iloczynu i ilorazu) · dokument urzędowy
  4. Wikibooks - Analiza matematyczna/Rachunek różniczkowy (pochodna sumy, iloczynu i ilorazu, tabela pochodnych funkcji elementarnych) · CC BY-SA 4.0
  5. Active Calculus (M. Boelkins) - 2.3 The product and quotient rules (pochodna iloczynu nie jest iloczynem pochodnych) · CC BY-SA 4.0